كرده‌اند و در نتيجه باير شده‌اند ) . اين زمين‌ها نيز هم مانند زمين‌هاى باير بالأصل جزو « انفال » مىباشد و ملك حاكم اسلامى است و حاكم اين اجازهء عام را داده است كه : هر كسى كه زمينى را آباد كند ، ملك او خواهد بود . اسحق بن عماّر مىگويد از امام صادق عليه السلام دربارهء انفال پرسيدم ، فرمود : آبادىهايى كه خراب شده‌اند و ساكنانش رفته‌اند . . . و هر زمينى كه صاحبى ندارد . « 1 » و از امام كاظم عليه السلام هم نقل شده است كه : انفال هر زمينى خرابى است كه صاحبانش از بين رفته‌اند . . . و هر زمين بايرى كه صاحبى ندارد . « 2 » اين را هم علاوه كنيد كه امام صادق عليه السلام فرموده است : زمين ملك خدا است و ملك كسى كه آن را آباد كرده باشد . « 3 » و نيز فرموده : كسى كه زمين بايرى را آباد كند به حكم خدا و پيامبرش مال اوست « 4 » زمين‌هاى آباد بالأصل يعنى زمين‌هايى كه به طور طبيعى آباد مىباشند مانند جنگل‌ها و مراتع كه اگر كارى روى آنها انجام شود و براى بهره بردارى كشاورزى و غيره آماده شوند ، ملك آباد كننده مىشوند . از امام صادق عليه السلام دربارهء فروش مرتعى سؤال شد كه با آب جارى سطح الأرض آب داده مىشود . آن وقت شخصى از آبى كه ملك اوست ، مرتع را آب مىدهد و گياه آن را آبيارى مىكند ، البته نهر را خودش حفر كرده و آب هم مال خود اوست كه به هر زراعتى كه بخواهد مصرف مىكند . حضرت فرمود : وقتى آب مال اوست ، هر چه مىخواهد كشت كند و در برابر هر چه مىخواهد بفروشد . « 5 » و از امام هفتم يا هشتم نقل است كه فروش مرتع اشكالى ندارد . . . « 6 » در حديث ديگرى هم از امام هشتم نقل است كه

--> ( 1 ) - 1 / 20 و 4 انفال وسائل . ( 2 ) - 1 / 20 انفال وسائل . ( 3 ) - 3 / 1 احياء موات . ( 4 ) - 2 / 1 احياء موات . ( 5 ) - 9 / 2 احياء موات . ( 6 ) - 9 / 2 احياء موات .